توضیحات
ایران در نقطه خاصی از کره زمین قرار دارد، در همسایگی سه تمدن کهن بابل، هند و مصر بر سرراه دو تمدن بزرگ شرق و غرب جهان و یگانه عامل و نگاهبان و گسترش دهندۀ دانش ها و فرهنگ های اقوام باستان مجاور خود و فراتر از مرزهایش بوده است،مردم کشور ایران نخستین و یگانه ملت یکتاپرست جهان بودهاند. زمانی که درکشورهای آن روزگار چون مصر، آشور، یونان، هند، عربستان و غیره از خدایان متعدد خود بت میساختند، ایرانیان هرگز از خدای خود بت نساختهاند. ایرانیان اعتقاد داشتند که اهورامزدا آفریننده روشناییهاست و جوهر اصلی اهورامزدا روشنی است و بخشی از وجود خویش را در آفریدگاربه ودیعه نهاده است
معمارى ايران قالبهاى انتزاعى (گذشته از شكل ظاهری) را به جهان معرفى كرده است كه ريشه در حكمت و نمادگرايى كيهانى و جهان بينى معنوى ايران كهن داشته است و برای پيوند با آسمان از نمادهاى كيهانى نيز استفاده كرده است تا بيننده روى از جهان مادى برتابد و متعالى شود، جهان بينى كه همواره راستى و درستى را ستايش كرده و شعار مهم او «پندار نيك، گفتار نيك و كردار نيك » بوده است.
ظرافت و نرمي و نجابت و حركت سيالي كه در آثار معماري ايران ديده مى شود تبلور ديد تلطيف شده سازندگانش مي باشد، كه باعث شده كه جایی احساس غرور و جا یی احساس آرامش كنيم و زمانى از خود بيخود شده و در نقطه اى به فكر فرو رويم و ناخودآگاه به عظمت و استادى و نوآورى، لب به تحسين و تمجيدگشا ییم. شايد جلوه و نمايش افسون كنندة شاهكارهاى مادى ما در ارزش معنوى نهفته در آنها باشد.
معماران ايران بسيار مشتاق بوده اند تا مفاهيم معنوى را به صورت رمز و نماد در قالب نقشهاى زيبا ارائه نمايند، زيبايى كه در تعريف خاصى نمى گنجد و بامعيارهاى زيباشناسى غرب نمى توان آن را ارزيابى معماران عارف ايران عمداً اشِ كالى در كارشان باقى مى گذاشتهاند كه بگويند کار كامل نيست و كمال مطلق در جهان از آن باريتعالى است كه از هر نقصی مبراست. . معماران مانند همشهريان عارف خود به درون بيش از بيرون توجه داشته اندآنهاداخل بنا را ماهرانه تزيئن مى كردند تا دل انگيز و رو ح نواز و مجلل جلوه کند
